Stefan Vermeulen ontwikkelde samen met collega’s Els Van Mechelen, Marjoke Le Roy, Anja Nuytten en Emily Deleu van het onderzoekscentrum Health & Water Technology, de PMD4U-methodologie. Die kan een belangrijke stap voorwaarts betekenen in de ontwikkeling van de bacteriofaagtherapie en dus onrechtstreeks in het tegengaan van antibiotica-resistentie, een van de grote medische uitdagingen van de komende decennia. Met een award en een stevige injectie projectfinanciering van het Industrieel Onderzoeksfonds (IOF) op één week tijd, is het geloof in het project alvast onmiskenbaar.
Het PMD4U-concept werd deze week bekroond met de Laborama Innovation Award - Laborama is een vakbeurs voor de laboratoriumprofessional - en haalde bovendien de goedkeuring binnen voor Stepstoneproject, een belangrijke projectondersteuning bij de ontwikkeling van toepassingsgerichte kennis en technologie en de transfer ervan naar het bedrijfsleven, de overheid en de non-profitsector. PMD4U kan daarbij rekenen op een financiering van 580.000 euro over een periode van twee jaar. Dat budget zal vooral gebruikt worden voor het perfectioneren van het ontwikkelde apparaat. Deze projectondersteuning kan beschouwd worden als de laatste stap richting een spin-off. De IOF business developer van Medical Technology Ghent (MedTeG) zal het project strategisch ondersteunen' en een zogenaamde 'entrepreneur in residence' zal worden aangeworven om in de finale fase van het project te focussen op het voorbereiden van de spin-off (markt verkennen, prospecteren mogelijke eerste klanten, gesprekken met investeerders, …).
Met een kanon naar een mug schieten
Even wat context: bacteriofaagtherapie kan worden ingezet als behandeling voor bacteriële infecties en is een natuurlijk alternatief voor een antibioticabehandeling. Bacteriofagen, of kortweg fagen, zijn virussen en natuurlijke vijanden van bacteriën. Ze herkennen en infecteren hun doelwit-bacterie en zorgen ervoor dat de bacterie zelf nieuwe bacteriofagen produceert. Uiteindelijk barst de bacterie open en komen nieuwe bacteriofagen vrij in de omgeving, die andere bacteriën infecteren waardoor het proces zich herhaalt.
Hoewel fagen al ruim 100 jaar bekend zijn, verdwenen ze naar de achtergrond door de opkomst van antibiotica. Doordat bacteriofagen een natuurlijk alternatief zijn, zijn ze moeilijker op grote schaal toe te passen in vergelijking met antibiotica. “Eigenlijk is antibiotica produceren vrij gemakkelijk en goedkoop: je kan er tonnen tegelijkertijd van maken. Maar antibiotica werkt als met een kanon naar een mug schieten. En het is een toxisch product waar bacteriën kunnen aan wennen en dus resistent worden”, legt Stefan Vermeulen uit.
En die resistentie is intussen een zeer groot medisch probleem want de efficiëntie van antibiotica neemt gestaag af. Volgens prognoses zal AMR – de medische term voor antimicrobiële resistentie – tegen 2050 meer slachtoffers maken dan kanker als er geen efficiënte alternatieven voor antibiotica worden gevonden. Die stijgende antimicrobiële resistentie zorgt nu voor een sterke heropleving van de bacteriofaagtherapie.
Minder arbeidsintensief
Fagen worden momenteel gecommercialiseerd als biologische middelen voor het desinfecteren van voedsel, voedselgerelateerde omgevingen, voor gerichte biologische bescherming van gewassen, zuivering van afvalwater, behandeling van infecties bij dieren en in heel selecte gevallen voor mensen met multiresistente bacteriële infecties.
“Er was nood aan een gestandaardiseerd proces dat de snelheid en precisie van de faagkwantificatie verhoogde en de gebruiksvriendelijkheid verbeterde.”
Stefan Vermeulen, onderzoeker onderzoekscentrum Health & Water Technology
Maar ongeacht of fagen gebruikt worden voor bescherming van mensen, dieren, voedsel of gewassen, voor alle toepassingen is het accuraat kwantificeren van de faagconcentratie tijdens het productieproces cruciaal. “Je hebt een minimaal aantal fagen nodig om een effect te hebben”, licht Stefan Vermeulen toe. “De huidige vaak gebruikte techniek voor de kwantificering van een faagstock is echter zeer arbeidsintensief. Er was nood aan een gestandaardiseerd proces dat de snelheid en precisie van de faagkwantificatie verhoogde en de gebruiksvriendelijkheid verbeterde. Met dat doel voor ogen ontwikkelden we met ons team een alternatief systeem (en bijhorend apparaat) dat goedkoper, minder arbeidsintensief, minder vervuilend en sneller werkt.” Dat kreeg dus de naam PMD4U mee, wat niets met blauwe zakken te maken heeft, maar staat voor Phage Measurement Device for you.Stefan hoopt dat de gebruiksvriendelijkheid van het systeem mee zal leiden tot een ‘vermarkting’ van de bacteriofaagtherapie, wat de antibioticaresistentie zou kunnen afremmen. Als maatschappelijke impact kan dat tellen.
Publicatiedatum: 26/03/2026