Facebook Pixel Besparen op gezondheidszorg? Investeer dan in preventie - Hogeschool Gent
Besparen op gezondheidszorg? Investeer dan in preventie

Onderzoek na onderzoek wijst uit dat de gezondheidskosten pas dalen als we inzetten op meer preventieve gezondheidszorg. Niettemin gaat de Vlaamse regering andermaal voor minder, stellen collega's Peer van der Kreeft en Tina Van Havere vast. Gisteren raakte bekend dat minister Beke snijdt in de subsidies voor organisaties die werken rond preventief gezondheidsbeleid. En dat vinden ze een foute keuze. "Beke, really? Weren’t you listening?", vragen ze zich luidop af.

Sensoa, het Vlaams Expertisecentrum Suïcidepreventie, het Vlaams Instituut Gezond Leven, het Instituut voor Tropische Geneeskunde, het Vlaams expertisecentrum Alcohol en andere Drugs (VAD): geen van die organisaties ontsnapt aan de snoeischaar. Nochtans is voorkomen duidelijk beter dan genezen, en dat is meer dan een boutade. Er worden steeds meer analyses van kosteneffectiviteit gepubliceerd die gunstige resultaten zien over preventie: de kosten zijn in balans met de verwachte gezondheidswinst. Een goede investering dus. Met andere woorden, wil je besparen op gezondheidszorg, dan moet je als overheid net meer inzetten op preventie. Om het met gezondheidseconoom Lieven Annemans te zeggen: investeren in goede preventie is de prijs van uw gezondheid.

Maar Vlaanderen behandelt preventie al langer zeer stiefmoederlijk. Op elke conferentie in Europa moeten we met schaamrood op de wangen tonen hoe beperkt het aandeel van preventie is in het Vlaamse gezondheidsbeleid. Tegelijkertijd blinken we uit in innovatie en methodes.

En keurde het Vlaams Parlement niet op 10 januari 2018 het plan De Vlaming leeft gezonder in 2025 goed? Om de doelstellingen daarvan te bereiken, heeft de preventieve gezondheidssector net meer middelen nodig.  Promotie, preventie en bij uitbreiding vroege interventie kunnen namelijk bijdragen tot het voorkomen van (psychische) gezondheidsproblemen, het uitstellen van de beginleeftijd, en het voorkomen van verdere escalatie of het hervallen na behandeling. Preventie beslaat een continuüm van universele preventie tot geïndiceerde preventiestrategieën en -methodieken.

Eén procent

Laat ons even focussen op legale en illegale drugs. In 2014 en 2015 werd er jaarlijks gemiddeld 1,3 miljard euro besteed aan beleid rond alcohol, tabak, illegale drugs en psychoactieve medicatie. (Alcohol neemt daarvan liefst 55 procent voor zijn rekening). Iets minder dan 60 procent van deze bedragen werd besteed aan hulpverlening, namelijk de zorg, opvang en behandeling van patiënten. Ongeveer 40 procent van deze uitgaven ging naar veiligheidsomkadering, waaronder het werk van de rechtbanken, politie, douane, controlediensten, e.d. Preventie vertegenwoordigt zegge en schrijve 1 procent van die uitgaven. Schadebeperkende maatregelen slechts 0,4 procent. We roepen al jaren dat dit veel te weinig is.

Nieuwe drugs en online verslavingen vormen bovendien extra uitdagingen. In de Pano-reportage ‘Open over drugs’ (september 2019), werd eindelijk een genuanceerd beeld gegeven over druggebruik binnen onze samenleving. Maar er kwam eveneens een eensgezindheid uit over de grotere nood aan preventie en schadebeperkende interventies naast zorg en repressie. Nu wordt het duidelijk waarom de sector wel reageerde met positieve berichten op deze reportage, maar het ijzig stil bleef bij de politieke verantwoordelijken.

Preventie is geen hobby.  Net zoals elke ouder wil dat zijn of haar kind op school les krijgt van getraind personeel, is het ook noodzakelijk dat de preventieprogramma’s waar kinderen aan blootgesteld worden, op een professionele en solide basis zijn gestoeld. Degelijke preventieprogramma’s zijn resultaat van wetenschappelijk onderzoek en uitgetest. Ze worden toegepast door  gespecialiseerde preventie-experts en een geschoolde staf. Een besparing in de grootteorde van 2,4 miljoen euro heeft een directe negatieve impact op het kwaliteitsniveau van dat preventiepersoneel.

Er is niet alleen nood aan meer preventie, maar ook aan onderzoek dat de gezondheidswinst scherp stelt van deze preventieve interventies. Effectiviteitsonderzoek wordt vaak echter als eerste geschrapt. Net daarom richt HOGENT een nieuw onderzoeksconsortium op dat onderzoekslijnen als preventie en drugs bundelt. En net omdat de meerwaarde van goede preventie almaar duidelijker wordt, is één van ondergetekenden recent voorzitter geworden van de European Society for Prevention Research (EUSPR). Maar we moeten ook de kosteneffectiviteit mee in rekening brengen. Het onderzoek hiernaar staat nog in zijn kinderschoenen en moet juist meer ruimte krijgen in plaats van minder.

Zullen de preventieve gezondheidsorganisaties zich nu ook al laten registreren als goed doel bij Music For Life om voldoende werkingsmiddelen en om kwalitatieve dienstverlening te garanderen? Komaan, we weten beter en we kunnen ook beter.

Peer van der Kreeft, voorzitter European Society for Prevention Research (EUSPR), praktijklector HOGENT

Dr. Tina Van Havere, lector HOGENT